Pierre Segers Zelfportret 1988

Pierre Segers I Instant magie

De polaroids van de Limburgse fotograaf Pierre Segers

Begin dit jaar heeft Museum W het fotografische archief van de fotograaf Pierre Segers (1935 – 2016) geschonken gekregen. Een nalatenschap die bestaat uit vele analoge zwart-wit fotoafdrukken op barietpapier, tal van kleurendia’s en circa 250 polaroids.

Pierre Segers is geboren en getogen in Neeritter, een klein Limburgs dorp waar hij ook de rest van zijn leven is blijven wonen. Maar met regelmaat slaat hij zijn vleugels uit en reist, vaak samen met bevriende fotografen, door landen in en buiten Europa: Frankrijk, Spanje, Roemenië, de Balkan en Turkije, alles doorkruist hij met zijn Citroën ‘deux-chevaux’ en zijn analoge camera's. Het zijn de afgelegen gebieden die zijn interesse hebben, het dagelijkse leven van mensen in de kleine dorpen, het platteland, de natuur en het landschap.
Segers is een klassiek georiënteerde fotograaf, wiens kracht ligt in het tonen van “de verborgen schoonheid van het schijnbaar onaanzienlijke en alledaagse”. De foto’s hebben vaak een poëtische ondertoon, “met het vastleggen van een tijdsbeeld was hij niet bezig”, aldus zijn vrienden. Toch maakt, zoveel jaren na dato, het aspect tijd een onlosmakelijk deel van zijn oeuvre uit. Enerzijds is er de inmiddels vergane tijd waarin de foto genomen werd en de wereld die daardoor nu opnieuw wordt opgeroepen. Daarnaast staat het nu, het moment dat je de foto bekijkt en je eigen herinneringen en associaties aanspreekt en wellicht weer door de tijd reist.

de Polaroid SX-70

Polaroidfoto’s hebben iets magisch. Vanwege het beeld dat heel langzaam verschijnt, vanwege de soms wispelturige, subtiele kleuren die een eigen werkelijkheid weerspiegelen. En omdat iedere foto uniek en niet reproduceerbaar is. Dat maakt ze stuk voor stuk tot een bijzonder object, een miniatuurtje bijna.

Pierre Segers Polaroid SX-70

In 1972 introduceert de Amerikaanse natuurkundige en uitvinder Edwin Land de volautomatische direct-klaar Polaroid SX-70 camera. Het bijzondere aan het polaroid systeem is de instant film waarin zich een chemische emulsie bevindt. Elke afdruk heeft als het ware een ingebouwde donkere kamer met chemicaliën en wordt direct ontwikkeld. In de loop van zo’n 60 seconden wordt geleidelijk een zojuist gemaakt beeld in kleur voor ogen getoverd. Het resultaat van een chemische reactie die de foto bovendien een bijzondere 'zachte scherpte' geeft zonder zichtbare ‘korrelstructuur', iets dat fotografen juist gewend waren van de traditionele materialen. Dit alles in een tijd ver voor de ‘instant’ digitale fotografie, in een tijd dat analoge fotografie gelijk stond aan geduld en waar het resultaat pas zichtbaar werd als het filmrolletje vol, ontwikkeld en afgedrukt was.
De SX-70 wordt razend populair en er worden miljoenen camera’s verkocht. Kunstenaars als David Hockney, Robert Mapplethorpe, Lucas Samara, Andy Warhol, Ulay en Toto Frima omarmen de camera en experimenteren met de unieke kwaliteiten van het polaroid systeem.

Na jaren lang analoog te hebben gefotografeerd, vond ook Pierre Segers in de jaren tachtig in de SX-70 camera een nieuwe uitdaging. Niet alleen vanwege het direct-klaar effect, maar eveneens vanwege het – voor hem nieuwe – vierkante beeldformaat en het bijzondere karakter van het materiaal. Het kleurbereik en contrast van de poloroidfoto is beperkt, waardoor er een wat pastelachtige, poëtische kwaliteit ontstaat. Iets dat goed aansluit bij de poëtische dromer, Pierre Segers. De Polaroidcamera bood hem dan ook ongekende en verrassende mogelijkheden.
Segers was overigens een bewonderaar van de befaamde fotograaf André Kertész (1894 – 1985). Deze maakte na de dood van zijn vrouw in 1977, en qua bewegingsruimte beperkt tot zijn New Yorkse appartement, een unieke serie polaroids. Een activiteit die hem uit een depressie haalde.

Pierre Segers Polaroid SX-70

De polaroid opende nog een andere deur: vanwege het eenmalige en onmiddellijke karakter lag de mogelijkheid intieme zelfbeelden en portretten met een erotische of seksueel getinte lading te maken onder handbereik. Er was geen vaklaboratorium nodig om de foto’s af te drukken, dus de beelden bleven privé. De vrijmoedigheid nam toe; lijf en identiteit werden fotografisch verkend. Ook Pierre Segers maakte intieme polaroidfoto’s van mannelijk naakt, inclusief zichzelf.

De Polaroid SX-70 camera was overigens op zijn best als het onderwerp van dichtbij werd gefotografeerd.
Je zou de polaroids van Segers kunnen omschrijven als subtiele, ingezoomde beeldnotities. De schoonheid van het detail speelt de hoofdrol. Het oog van de fotograaf manifesteert zich in “het bijzondere van het gewone”, in datgene waaraan je terloops voorbij gaat totdat het je getoond wordt.

Pierre Segers Polaroid SX-70                    Pierre Segers Polaroid SX-70

 

Op dit moment werkt Museum W aan de inventarisatie, registratie en digitalisering van al dit prachtige SX-70 materiaal, dat zo rond de 250 polaroids omvat. Hier laten we nu slechts een aantal foto's zien. 

Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70   

 

Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70

 

Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70

 

Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70

 

Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70   Pierre Segers Polaroid SX-70